اهمیت نماز جمعه از دیدگاه امام خمینی (ره)

نماز جمعه در رأس همه امور است‏.  امام خمینی (ره)

امام خمینی
اقامه نماز جمعه از برکات عظیم اسلام‏

همان گونه که کراراً گفته‏ ام، یکى از برکات این انقلاب و پیروزى ما این است که با آقایان علما و خصوصاً برادران اهل سنت که قبلًا خدمتشان نمى‏رسیدیم، ملاقات مى‏کنیم و من امیدوارم که این مسأله ادامه پیدا کند و وحدت کلمه براى همیشه برقرار باشد.

برپایى نماز جمعه یکى از برکات بسیار عظیم اسلام بود که مع الأسف، قبل از پیروزى انقلاب در بین علماى شیعه بسیار کم جلوه و برادران اهل سنت هم که اقامه مى‏کردند، خطبه‏هایشان محدود به حدودى خاص بود. اما امروز از برکت نماز جمعه است که ملت از خانه‏هایشان بیرون ریخته و در مراکز نماز جمعه، اجتماع و با یکدیگر تفاهم مى‏کنند و به مسائل سیاسى و دینى گوش مى‏دهند که این مسأله بسیار ارزشمند است و همان طور که مى‏بینید، روز به روز هم بحمد اللَّه، رشد کرده و بر این جمعیت افزوده مى‏شود و هیچگاه تزلزلى در آن دیده نشده است.  صحیفه امام (ره) ج ۱۷، ص ۱۰۴

نماز جمعه در رأس همه امور است‏

یکى از مهمترین چیزهایى که در این انقلاب حاصل شد قضیه نماز جمعه است، که در زمان سابق در بین ما متروک، و در بین اهل سنت به طور دلخواه نبود و غالباً تحت نفوذ قدرت‏ها انجام مى‏گرفت، که بحمد اللَّه در این نهضت نماز جمعه با محتواى حقیقى آن تحقق یافت، و آقایان باید با سفارش به مردم و نسل‏هاى آینده به این مسأله اهمیت بدهند که نماز جمعه در رأس همه امور است، و مردم را مجتمع کنند که در این امر خللى وارد نشود. منصب امامت جمعه، یعنى منصب تماس روحانیت با ملت، و روحانیت با مجلس و دولت، و این از امورى است که با دست تواناى ائمه جمعه انجام مى‏گیرد، که امید است هر روز بیشتر و بهتر انجام شود، و جمعیت‏ها بیشتر بیایند، و این سنت حسنه‏اى باشد که براى مردم و آیندگان محفوظ بماند . 

صحیفه امام (ره) ج ۱۸، ص ۱۹۵

نماز جمعه در نگاه امام خمینی(ره) نماز امام

نگرش امام امت به مساله نماز جمعه و نقش اجتماعی – سیاسی آن به عنوان یکی از شوون وابسته به بعد ولایت و رهبری در اسلام ، نگاهی است ژرف ، جامع و بیدادگر .

این موضوع هنگامی اهمیت بیشتری می یابد که بدانیم فریضه شکوهمند ( نماز جمعه ) یکی از جلوه های بُعدسیاسی – اجتماعی اسلام است که پیامبر (ص ) در نخستین روزهای هجرت به مدینه ، بنیانش را نهاد ، تا مرکزی برای اجتماع هفتگی مردم و پایگاهی برای طرح مسایل اجتماعی – سیاسی و بسیج نیروها و آمادگی برای رزم و بیداری عمومی امت اسلامی باشد. وجود سوره ای از قرآن به نام ( جمعه ) نیز گویای این اهتمام ورزی به این سنت با اهمیت است .در پی پیروزی انقلاب اسلامی وحاکمیت ( فتوا ) و نفوذ ( ولایت فقیه) این سنت اسلامی که سال ها متروک و مهجور مانده بود ، دیگر بار احیا شد و سنگرهای نمازجمعه ، پایگاه و جایگاه حراست و حمایت از قرآن و نظام اسلامی و محور وحدت مردم و سنگر دفاع از ارش های انقلاب گردید.         امام راحل ، نقشی به سزا در احیاگری این سنت دینی داشت و دعوتش به سنگر بانی امت وائمه جمعه از این پایگاه معنوی برای حضور سیاسی بر همگان روشن است .

نماز جمعه ، سنگر وحدت و عزت

تعابیر شگفتی که حضرت امام ، در حکم ها ، سخنرانی ها و پیام های خویش نسبت به جایگاه والای نماز جمعه داشته اند به روشنی بعد سیاسی واجتماعی آن را می رساند.  عناوینی چون : دژ مستحکم ، سنگر اسلامی ، امر مهم ، فریضه وحدت آفرین و دشمن شکن ، نماز پرصلابت جمعه ، فریضه الهی ، نماز وحدت بخش و…  

 

نماز جمعه ، نماد حکومت وهدایت جمعی

نماز جمعه ، مظهر شکوه امت اسلامی است . از این رو ، میان محل برگزاری دو نماز جمعه باید سه میل فاصله باشد تا مردم حضوری شکوهمند داشته باشند.

به فتوای امام راحل :  نماز جمعه در صورت وجود شرایط ، برای روستاها و مناطق پرجمعیت هم واجب ( وجوب تخییری ) است .

بعد سیاسی

نمازجمعه نیز یکی از این فریضه های عبادی – سیاسی است و اگر بعد سیاسی آن مورد غفلت قرار گیرد ، از تاثیر اجتماعی آن در سرنوشت عمومی مردم و جهت دهی فکری و فرهنگ سازی کاسته می شود.

حضرت امام بارها به این بعد نماز جمعه اشاره فرموده است در یک جا می فرماید :

باتوجه به وضع زمان واحتیاج مسلمانان در هر منطقه به اتحاد و همبستگی بیشتر وآشنایی بهتر با مسایل روز وظایف خطیری که دارند ، مقتضی است در هر محل روزهای جمعه اقامه نماز جمعه بشود و در ضمن انجام این فریضه الهی ، هدف مزبور به خوبی تامین شود.  امام بحث نماز جمعه را در عصر غیبت امام عصر ( عج ) واجب تخییری می دانند و می فرمایند : اگرچه نماز ظهر احوط است ، اما نماز جمعه افضل و برتر است .

امام راحل در زمینه وحدت بخشی نماز جمعه و ضرورت حفظ این گوهر نقیس ، توصیه های زیبا و ارزنده ای دارد :    اجتماع کنید ، نماز جمعه را با شکوه به جا بیاورید و نمازهای غیر جمعه را هم ، که شیطان ها از نماز می ترسند ، از مسجد می ترسند.  اهمیت آنچه امام جمعه در خطبه ها می گوید ، کمتر از اصل نماز جمعه نیست .

حضرت امام نیز در این زمینه می فرمایند :

سزوار است خطیب در ضمن خطبه اش ، آنچه را که مربوط به مصلح دینی و دنیوی مسلمین است یاد کند و آنچه را در کشورهای مسلمانان می گذرد ، حالاتی را که سود یا زیان مسلمانان در آن هاست و آنچه را که مسلمانان در معاش و معاد به آن نیازمندند ، به آنان خبر دهد .

سیره شخصی ائمه جمعه

تاثیر نماز جمعه در اندیشه وعمل مخاطبان ، تا حدودی به نحوه رفتار و سلوک و سیره فردی ائمه جمعه هم بستگی دارد . آنان که در خطابه ها مردم را به تقوا ، ساده زیستی ، حسن خلق ، خدمت به محرومان ، آخرت گرایی و پرهیز از تجمل گرایی فرا می خوانند ، خودشان شایسته تر به رعایت این امورند.

باید توجه کنید که همه مردم متوجه شما هستند. لذا اهل علم خودتان را حفظ کنید . درست مانند علمای گذشته ، ساده زندگی کنید.

راه‌های انس با نماز

نظر امام خمینی(ره) درباره کارکردهای نماز  

نقش و اهمیت نماز در دین نشان دهنده عظمت و استحکام این حبل متین و ریسمان استوار میان زمین و آسمان است. ریسمان دیگر اعمال ارزشی برای صعود انسان به افق بلند سعادت کافی نیست، ولی نردبان نماز، افزون بر آن که به تنهایی وسیله عروج است، می‌تواند ثقل و سنگینی بقیه اعمال را نیز متحمل شود.

* دعوت به زندگی پاک

نماز قطع نظر از محتوای خودش با توجه به شرایط صحت دعوت به پاکسازی زندگی می‌کند، چرا که می‌دانیم مکان نمازگزار، لباس نمازگزار، فرشی که بر آن نماز می‌خواند، آبی که با آن وضو می‌گیرد و غسل می‌کند، محلی که در آن غسل و وضو انجام می‌شود باید از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق دیگران پاک باشد، کسی که آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، کم فروشی، رشوه خواری و کسی اموال حرام باشد، چگونه می‌تواند مقدمات نماز را فراهم سازد؟ بنابراین تکرار نماز در ۵ نوبت در شبانه روز خود دعوتی است به رعایت حقوق دیگران.

*مؤثر در ترک گناهان

نماز علاوه بر شرایط قبول یا به تعبیر دیگر صحت شرایط کمال دارد که رعایت آنها نیز یک عامل مؤثر دیگر برای ترک بسیاری از گناهان است، در کتب فقهی و منابع حدیث، امور زیادی به عنوان موانع قبول نماز ذکر شده است از جمله نماز کسی که زکات نمی‌پردازد، قبول نخواهد شد و همچنین روایات دیگری که می‌گوید: خوردن غذای حرام یا عجب و خودبینی از موانع قبول نماز است، پیدا است که فراهم کردن این شرایط قبولی تا چه حد سازنده است؟

*روح انضباط

نماز روح انضباط را در انسان تقویت می‌کند، چرا که دقیقاً باید در اوقات معینی انجام گیرد که تأخیر و تقدیم آن هر دو موجب بطلان نماز است، همچنین آداب و احکام دیگر در مورد نیت و قیام و قعود و رکوع و سجود و مانند آن که رعایت آنها، پذیرش انضباط را در برنامه‌های زندگی کاملاً آسان می‌سازد.

امام رضا(ع) در پاسخ نامه‌ای که از فلسفه نماز در آن سؤال شده بود، چنین فرمود: علت تشریع نماز این است که توجه و اقرار به ربوبیت پروردگار است و مبارزه با شرک و بت پرستی و قیام در پیشگاه پروردگار در نهایت خضوع و نهایت تواضع و اعتراف به گناهان و تقاضای بخشش از معاصی گذشته و نهادن پیشانی بر زمین همه روز برای تعظیم پروردگار و نیز هدف این است که انسان همواره هشیار و متذکر باشد، گرد و غبار فراموشکاری بر دل او ننشیند، مست و مغرور نشود، خاشع و خاضع باشد، طالب و علاقمند افزونی در مواهب دین و دنیا شود

*بازداری از حرص و آز و کم‌طاقتی

خداوند متعال می‌فرماید: انسان حریص و کم طاقت آفریده شده و هنگامی که بدی به او رسد بی‌تابی می‌کند و هنگامی که خوبی به او رسد مانع از دیگران می‌شود، مگر نماز گزاران، آنان که نمازها را پیوسته انجام می‌دهند.

انسان دارای غرایز منفی و مثبتی است که اگر غرایز منفی او بر اثر تعلیمات الهی کنترل نشود، به گمراهی کشیده خواهد شد و یکی از آن غرایز منفی، خصلت زشت حرص و آز و خصلت زشت بی‌تابی در برابر حوادث تلخ است بنابراین برای تعدیل این دو خصلت و جلوگیری از طغیان آن نیاز به تربیت الهی دارد و خداوند قادر و متعال ارتباط برقرار می کند، در پرتو این ارتباط، به وثوق و اطمینانی نسبت به آن یگانه بی‌همتا می‌رسد و نسبت به رزق فقط خدا را می‌بیند و مال و دارایی خود را از او می‌داند و با روحیه توکل و تسلیم، از آز و حرص دور می‌شود و در مقابل آن چه از خدا به او می‌رسد، خود را بنده خدا می‌داند و بی‌طاقتی نخواهد کرد.

*نتیجه‌گیری

امام خمینی(ره) پیرامون کارکردهای نماز و تأثیر آن در اصلاح جامعه و جلوگیری از تخلفات و بزهکاری و مـفـاسد اجتماعی می‌فرمود: «در اسلام، از نماز هیچ فریضه‌ای بالاتر نیسـت… نماز پشتوانه ملت است، سیدالشهدا در همان ظهر عاشورا که جنگ بود ـ آن جنگ بزرگ بود و همه در معرض خطر بودند ـ وقتی یکی از اصحاب گفت ظهر شده است، فرمود که یاد مـن آوردید، یاد آوردید نماز را، خدا تو را از نمازگزاران حساب کند و ایستاد همان جا نماز خواند. نگفت که ما می‌خواهیم جنگ بکنیم، خیر، جنگ را برای نماز کردندجنگ برای این است که مردم آن زباله‌هایی که هستند، آنهایی که مانع از پیاده شدن اسلام هستند، آن‌هایی که مانع از ترقی مسلمین هستند، آن‌ها را از بـین راه بردارند؛ مقصد این است که اسلام را پیاده کنند و با اسلام انسان درست کنند. نماز یک کارخانه انسان سازی است، نـمـاز خـوب، فحشا و منکر را از یک امتی بیرون می‌کند. اینهایی کـه در این مراکز فساد کشیده شدند، اینها هم بی‌نمازها هستند، نمازخوان‌ها تو مساجدند و مهیایند برای خدمت، مسجدها را خالی نکنید» 

طالقانی

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

2280 مطلب نوشته است .

تمام حقوق این سایت برای ستاد نماز جمعه شهرستان بشرویه محفوظ است .
طراحی وب سایت و بهینه سازی سایت توسط فناوری اطلاعات مگنا .