آخرین فرصت‏های ماه غفران را دریاب

 a

 آخرین فرصت‏های ماه غفران را دریاب/ طمعت را در راه آخرت به کار بینداز

 آیتالله تهرانی با اشاره به روایتی از امام صادق گفت: اگر کسی در ماه رمضان مشمول غفران الهی نشود، دیگر مشمول غفران نمیشود، مگر این که در عرفه حاضر باشد.

  امروز بیست و هفتمین روز ماه ضیافت الهی است؛ ماه رمضان امسال با همه شور و حلاوت روحانی‌اش برای ایرانی ها غمی در دل نهفته داشت و آن خلأ بزم‌های معرفت و اخلاق استاد مبرز اخلاق و عرفان آیت‌الله آقامجتبی تهرانی است.

مروری بر مباحث گذشته

گفته شد که ماه مبارک رمضان، از یک سو ماه تلاوت کلام الهی است که از مصدر وحی نازل شده است و از سوی دیگر، ماه راز و نیاز عبد با ربّ است که از آن تعبیر به دعا میکنیم. لذا ماه مبارک رمضان، هم ماه تلاوت قرآن است و هم ماه دعا است. بحث ماراجع به دعا و مضامین ادعیهای بود که انسان برای خود یا دیگران و در قالب دعاهای مأثوره و غیر مأثوره به کار میگیرد. دعاهای انسان به دو گونه مادّی و معنوی است که در معارف ما نسبت به امور مادّی، کفاف را به عنوان سقف آن مطرح کرده‏اند.

ادعیه معنوی سقفی ندارند

دعا در امور معنوی مقابل دعا در امور مادّی قرار میگیرد. بین حاجات دنیوی و اخروی تقابلی وجود دارد؛ به این صورت که در حاجات دنیوی مادّیسقف قرار داده‏اند و کفاف را مطرح کرده‏اند، ولی در امور معنوی این‏گونه نیست. در باب امور مادّی تعبیراتی نظیر «لَاتَکُنِ الدُّنْیَا أَکْبَرَ هَمِّکَ»  وجود داشت که «همّ» را «هدف» معنی کردیم. یعنیدنیا را نباید به عنوان هدف در نظر گرفت؛ دنیا وسیله و ابزار است. لذا در راه زیادهطلبی دنیوی سعی و تلاش نکن.

امور اُخروی در مقابل امور دنیوی، همان امور معنوی است که در آیات و روایات ما نیز وارد شده است. علی (علیهالسلام) میفرماید: «اجعَل هَمَّکَ لِمَعَادِکَ». معاد را هدفگیری کن. اگر میخواهی غصّه بخوری، برای قیامت غصّه بخور نه برای دنیا!  

در روایتی دیگر نیز ایشان می‏فرمایند: «استَفرِغ جُهدَکَ لِمَعَادِکَ». تمام تلاشت را بگذار برای آخرتت! باز در روایتی دیگر می‏فرمایند: «إنَّکُم إلَى الإهتِمَامِ بِمَا یَصحَبُکُم إلَى الآخِرَةِ أحوَجُ مِنکُم إلَى کُلِّ مَا یَصحَبُکُم مِنَ الدُّنیَا».  تمام کوششت را برای معاد بگذار؛ احتیاج شما به چیزهایی که همراه خود به آخرت میبرید بیشتر از امور دنیایی و مادّی شما است.

انسان برای آخرت خلق شده است

در بحث امور مادّی گفتیم که انسان برای این‏که بتواند خودش را توجیه کند تا در دعاهایش به طور جدّی از خدا کفاف بخواهد، باید نگرشش را نسبت به خلقت خود، دنیا و خلقت خودش در ارتباط با دنیا تصحیح کند. همین مسأله در امور معنوی هم مطرح می‏شود. علی (علیهالسلام) می‏فرماید: «إنَّکَ مَخلُوقٌ لِلآخِرَةِ فَاعمَل لَهَا». تو برای آخرت خلق شده‏ای؛ پس برای آن‏جا کار کن! از آن‏طرف هم می‏فرماید: «إنَّکَ لَن تَخلُقَ لِلدُّنیَا فَازهَد فِیهَا وَ أَعرِض عَنهَا». تو برای دنیا خلق نشده‏ای؛ پس به آن دل مبند! در این روایات،مسأله خلقت انسان، خلقت دنیا، خلقت آخرت و رابطه خلقت انسان با دنیا و آخرت مطرح می‏شود.

در امور دنیوی گفته شد که دنیا در دست تو عاریه است و میگذاری و میروی. تو در دنیا مهمان هستی و دنیا گذرگاه تو است، امّا آخرت برعکس است. در آیه شریفه‏ای که پیش از این نیز مطرح شد، این‏گونه آمده است: «یا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَیاةُ الدُّنْیا مَتاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِیَ دارُ الْقَرارِ». دنیا متاع و ابزاری در دست تو است؛ امّا خانه و جایگاه اصلی تو، آخرت است. علی (علیه ‏السلام) هم می‏فرماید: « الآخِرَةُ دَارُ مُستَقَرِّکُم فَجَهِّزُوا إلَیهَا». آخرت خانهای است که در آن میمانید پس خود را برای آن آماده کنید.

روایت دیگری از علی (علیهالسلام) نقل شده است که حضرت فرمود: «فَاجْعَلُوا عِبَادَ اللَّهِ اجْتِهَادَکُمْ فِی هَذِهِ الدُّنْیَا التَّزَوُّدَ مِنْ یَوْمِهَا الْقَصِیرِ لِیَوْمِ الْآخِرَةِ الطَّوِیلِ» کوششتان را برای توشه برداشتن از روزی که کوتاه است ـ‏یعنی دنیا‏ـ برای روزی که بلند است ـ‏یعنی آخرت‏ـ قرار دهید. «فَإِنَّهَا دَارُ عَمَلٍ وَ الْآخِرَةَ دَارُ الْقَرَارِ وَ الْجَزَاءِ». زیرا دنیا محل عمل است و آخرت محل استقرار و جزادهی. روایات بسیاری در این باب آمده است. هدف همه این روایات تصحیح نگرش و بینش ما نسبت به آخرت و خودمان و  ارتباط ما با آخرت است.

خانه خودت را آباد کن

تو برای دنیا خلق نشده‏ای؛ بلکه برای آخرت خلق شده‏ای! دنیا خانه همیشگی تو نیست. تو در این نشئه مهمان هستی و از این‏جا خواهی رفت. در آخرت فنایی وجود ندارد و دار بقا است. اگر در خانهای مهمان شدی، آیا آنجا را آباد میکنی یا خانه خودت را آباد میکنی؟! عقل می‏گوید برای آن خانه و نشئهای که همیشه در آن هستی کار کن. انسان عاقل برای خودش کار میکند.

در روایات بیان شده که برای امور مادّی‏ات سقفی قرار بده، ولی در امور معنوی سقفی را بیان نکرده‌اند. آیا انسان سقفی برای منافع خودش میگذارد؟ خیر! برای آخرت هر اندازه هم کار کنی، باز هم کم است. پس طمعت را در راه آخرت به کار بینداز! حسّ زیادهطلبی حسّ بدی نیست، ولی راه را اشتباه آمده‏ای! باید این حس را در راه توشه‏گیری برای آخرت به کار بیندازی. اگر برای آخرت کار کنی، برای خودت کار کرده‏ای و  بهرهاش را خودت میبری. انسان عاقل این‏گونه کار می‏کند؛ به خلقت خودش و آخرت و رابطه خودش با خلقت آخرت توجّه میکند و به سادگی نتیجهگیری می‏کند.

قیامت روز حسرت نیکوکار و بدکار

یکی از اسامی قیامت «یوم الحسرة» است؛ یعنی روزی که انسان حسرت میخورد. پیغمبر اکرم (صلّی ‏الله ‏علیه ‏و آله ‏و سلّم) در روایت مفصّلی که در بحارالانوار نقل شده، خطاب به عبدالله‌بن ‏مسعود می‏فرمایند: «یَا ابْنَ مَسْعُودٍ أَکْثِرْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَ الْبِرِّ فَإِنَّ الْمُحْسِنَ وَ الْمُسِی‏ءَ یَنْدَمَانِ» ای ابن مسعود! به اعمال صالحت بیافزا؛ زیرا نیکوکار و زشت‏کار، هر دو در قیامت نادم و پشیمان هستند. چرا روز قیامت محسن و نیکوکار هم پشیمان می‏شود؟ زیرا امور معنوی سقف ندارد. «یَقُولُ الْمُحْسِنُ یَا لَیْتَنِی ازْدَدْتُ مِنَ الْحَسَنَاتِ» نیکوکار در روز قیامت، حسرت می‏خورد و میگوید ای کاش به حسناتم در دنیا افزوده بودم! پشیمان است که چرا به آخرتش نیافزوده است. «وَ یَقُولُ الْمُسِی‏ءُ قَصَّرْتُ» از آن‏طرف، فرد بدکار هم می‏گوید پشیمان است که چرا کوتاهی کرده است. «وَ تَصْدِیقُ ذَلِکَ قَوْلُهُ تَعَالَى وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ». تصدیق این امر، قول و قسم خداوند است که قسم یاد می‏کند به آن مرتبهای از روح انسان که او را نکوهش میکند.

بنابر این، نه تنها برای امور معنوی سقف نگذاشته‏اند، بلکه به کثرت در آن نیز ترغیب کرده‏اند. اگر در امور دنیوی میخواهی دعا کنی، کفاف را رعایت کن، امّا نسبت به امور اخروی و معنوی هر چه زیادتر بخواهی بهتر است. بنابر این هم دنیا بخواه و هم آخرت؛ امّا مراقب باش که در مضامین ادعیهای که میخواهی به کار بگیری، مبادا در امور معنوی به سقفی بسنده کنی!

برای سفر به آخرت آماده باش

زینالعابدین (صلواتاللهعلیه) در شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان این دعا را از اوّل شب تا آخر شب مکرّر میخواندند: «اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی التَّجَافِیَ عَنْ دَارِ الْغُرُورِ وَ الْإِنَابَةَ إِلَى دَارِ الْخُلُودِ وَ الِاسْتِعْدَادَ لِلْمَوْتِ قَبْلَ حُلُولِ الْفَوْتِ». بار خدایا، دوری‏گزیدن از خانه فریب دنیا و بازگشت به سوی خانه جاودانه آخرت را روزی من کن! این طرف نشئه دنیا است و آن طرف نشئه آخرت؛ خدایا آمادگی برای کوچ کردن از این نشئه قبل از فرا رسیدن مرگ را روزی من کن! استعداد برای کوچ هم در جایی مطرح می‏شود که توشه راه را به همراه داشته باشی.

آخرین فرصت‏های باقی‏مانده از ماه غفران را دریابید

در روایت نقل شده است که خداوند هنگام افطار شبهای ماه مبارک رمضان در هر شب هزار هزار نفر را از آتش جهنّم نجات داده و آنان را مشمول رحمت و غفران خود می‏کند. امام‌صادق (علیه‌السلام) می‏فرمایند: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ إِلَى مِثْلِهِ مِنْ قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ». اگر کسی در ماه رمضان مشمول غفران الهی نشود، دیگر مشمول غفران نمیشود مگر این که در عرفه حاضر باشد.

خوشا به حال کسانی که توانستند در این ماه مبارک رمضان  بهترین بهره را از آن بگیرند که سرآمد بهرهها همین غفران الهی بود! خوشا به حال کسانی که توانستند خودشان را از معاصی و تبعات معاصی تطهیر کنند! همین پاکیزگی و برطرف کردن حجاب‏های ظلمانی، موجب میشود که دعاهای آنها زودتر به اجابت برسد. خوشا به حال آن کسانی که از این ماه رمضان توشه‏ای برای سفر آخرت خودشان تهیه کردند و بار خودشان را بستند و برای رفتن در آن خانه مستقر جاودانه مهیّا شدند! خوشا به حال آن‏هایی که خانه جاودانه خود در آخرت را آباد کردند! بکوشید تا از این مختصر وقتی که از ماه مبارک رمضان باقی مانده است، بهترین بهره را بگیریم و از کثافات و تبعات خطاها و معاصی خودمان را نجات دهیم.

توسل به حضرت زهرا (سلام‏الله علیها)

در روایات نقل شده است که حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) به علی (علیهالسلام) وصیت کردند که خودت متکفل تجهیز من شو؛ خودت مرا غسل بده، خودت مرا کفن و دفن کن؛ و این کار را شبانگاه انجام بده. به اسماء هم وصیّت کرد که علی (علیهالسلام) را در غسل دادن کمک کند. اسماء آب می‏ریخت و علی (علیهالسلام) شستوشو میداد؛ البته از زیر پیراهن شستوشو میداد. بعضی نقل کرده‏اند که علی (علیهالسلام) گاهی در بین غسل دست از غسل دادن برمیداشت و شروع میکردبه گریه کردن… .

علی (علیهالسلام) می‏فرماید: «فَلَمَّا هَمَمْتُ أَنْ أَعْقِدَ الرِّدَاءَ نَادَیْتُ یَا أُمَّ کُلْثُومٍ یَا زَیْنَبُ یَا سُکَینَةُ یَا فِضَّةُ یَا حَسَنُ یَا حُسَیْنُ» وقتی غسل تمام شد و می‏خواستم بند کفن زهرا را ببندم، بچههای زهرا را صدا کردم. «هَلُمُّوا تَزَوَّدُوا مِنْ أُمِّکُمْ فَهَذَا الْفِرَاقُ وَ اللِّقَاءُ فِی الْجَنَّةِ». گفتم بیایید از مادر توشه برگیرید؛ زیرا دیگر مادر را نمیبینید مگر در بهشت. بچهها آمدند و خودشان را روی مادر انداختند. علی (علیهالسلام) قسم میخورد که دیدم دستهای زهرا از کفن بیرون آمد؛ یک دست گردن حسن (علیه‏السلام) انداخت و دست دیگرش را بر گردن حسین (علیه‏السلام) انداخت؛ چنان نالهای زد که منادی ندا کرد یا علی اینها را بردار؛ ملائکه آسمانها به گریه در آمدند… .

گزیده

در روایات بیان شد که برای امور مادّی‏ات سقف قرار بده، ولی در امور معنوی سقفی را بیان نکردند. آیا انسان برای منافع خودش سقفی میگذارد؟ خیر! برای آخرت هر اندازه هم کار کنی، باز هم کم است. پس طمعت را در راه آخرت به کار بینداز! حسّ زیادهطلبی حسّ بدی نیست، ولی راه را اشتباه آمده‏ای! باید این حس را در راه توشه‏گیری برای آخرت به کار بیندازی. اگر برای آخرت کار کنی، برای خودت کار کرده‏ای و  بهرهاش را خودت میبری… .

f b d e

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

2280 مطلب نوشته است .

تمام حقوق این سایت برای ستاد نماز جمعه شهرستان بشرویه محفوظ است .
طراحی وب سایت و بهینه سازی سایت توسط فناوری اطلاعات مگنا .